काठमाडौं, भदौ ७ । नाडा अटोमोबाइल्स एसोसिएसन अफ नेपाल स्थापना भएको दुई वर्षपछि, सन् १९७७ मा नेपालले वर्षभरिमा ८०१ वटा नयाँ सवारीसाधन दर्ता गरेको थियो । आज देशमा करिब ५५ लाख सवारीसाधन दर्ता छन् । नयाँ दर्तामध्ये करिब ८४ प्रतिशत मोटरसाइकल छन् यो एउटा तथ्याङ्कले सामान्य नेपाली कसरी हिँड्छ भन्ने कुरा कारसम्बन्धी कुनै पनि आँकडाभन्दा राम्ररी बताउँछ । यी दुई अंकको बीचमा पचास वर्ष छन् जुन कसैले योजना बनाएर ल्याएको थिएन ।

निर्माण भएको संरचनाको आकार नाप्न सकिन्छ । विगत पाँच आर्थिक वर्षमा नेपालले करिब ४७० अर्ब रुपैयाँ बराबरका सवारी तथा सम्बन्धित सामग्री आयात गर्‍यो र त्यसमा करिब ३५१ अर्ब रुपैयाँ भन्सार तिर्‍यो । पछिल्लो एक आर्थिक वर्षमै यस क्षेत्रले राज्यलाई ७५ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी राजस्व बुझायो । नेपालमा यति ठूलो परिमाणमा योगदान गर्ने उद्योग निकै कम छन्, र तीमध्ये प्रायः कसैलाई पनि ‘उपभोगको बानी’ नभई ‘उद्योग’ का रूपमा चर्चा गरिँदैन ।

राजस्वभन्दा बाहिर निर्माण भएको कुरा गन्न गाह्रो छ, तर त्यो अझ महत्त्वपूर्ण छ प्रत्येक प्रदेशसम्म फैलिएको डिलर सञ्जाल, पार्ट्स तथा आफ्टरमार्केट आपूर्ति शृंखला, तालिमप्राप्त मेकानिक र सर्भिस टेक्निसियन, तलबमै गाडी किन्न सकिने बनाइदिने अटो फाइनान्स, आम बजारसम्म पुगेको सवारी बीमा, र उत्सर्जन, सुरक्षा तथा करसम्बन्धी नीतिमा सरकारसँगको निरन्तर संवाद ।

यीमध्ये कुनै पनि आफैँ हुने कुरा थिएन । सबैलाई दशकौं लाग्यो । अनि पछिल्ला केही वर्षमा वाक्य नै बदलियो । स्वर्ण जयन्ती संस्करणमा रहने ‘मेड इन नेपाल / मेड फर नेपाल’ प्याभिलियनमा नेपालभित्रै उत्पादन वा एसेम्बल गरिएका सवारीसाधन र अटोमोबाइल सामग्री प्रदर्शन गरिनेछन् । करिब आठ नेपाली उत्पादक सहभागी हुनेछन् जसमा विद्युतीय मोटरसाइकल, अटोमोटिभ ब्याट्री, ल्युब्रिकेन्ट र हेलमेट उत्पादकहरू पर्छन् । 

यसअन्तर्गत यात्री, एसियन ब्याट्रिज, कोहिनूर प्लास्टिक इन्डस्ट्रिज, नेपाल ल्युब आयल र पूर्वाञ्चल ल्युब आयल रहेका छन्  । दुई सय स्टलको फ्लोरमा यो सानो हिस्सा हो । त्यसैले यसलाई बढाइचढाइ नगरी स्पष्ट भन्नु नै उचित हुन्छ अटोमोबाइलको अर्थमा नेपाल उत्पादक मुलुक होइन, र कुनै पनि प्रदर्शनीले रातारात बनाउन सक्दैन । तर नाडाको पचास वर्षको ठूलो हिस्सामा आफ्नो कुनै पनि अटोमोटिभ उत्पादन नबनाउने देशले अहिले केही बनाउन थालेको छ, र तिनलाई आयातित सामानकै छेउमा टेबुलमा राख्न सक्ने भएको छ ।

स्वदेशी उत्पादनको कथासँगै निरन्तरताको कथा पनि छ । सुजुकी र टाटा जस्ता ब्राण्डहरू दशकौंदेखि नेपाली सडकको हिस्सा छन् यति लामो समय, कि धेरै अवस्थामा एउटै परिवारले तीन पुस्तासम्म एउटै डिलरबाट गाडी किनेका छन् ।“हामीले दिन खोजेको सन्देश यही हो नेपाल अब गाडी आयात गर्ने देशमा मात्र सीमित छैन । हामी बिस्तारै आत्मनिर्भरता र स्वदेशी उद्योगतर्फ बढिरहेका छौं ।” 
— Surendra Kumar Upreti, President, NADA
पचास वर्षअघि यो संगठन नेपालमा गाडी भित्र्याउनेहरूको प्रतिनिधित्व गर्न बनेको थियो । आज यसले गाडी भित्र्याउने, जोड्ने, वित्त उपलब्ध गराउने, बीमा गर्ने, सर्भिस गर्ने, पार्ट्स आपूर्ति गर्ने र बढ्दो रूपमा केही बनाउने सबैको प्रतिनिधित्व गर्छ । यो जन्मोत्सव होइन । यो फरक देश हो ।